محسن عباس نیا؛ تحلیل وضع موجود امواج گرمایی ایران

در زیر خلاصه ای از دستاورد های پژوهشی اینجانب بر روی تشریح چگونگی رخداد امواج گرمایی ایران طی دهه های گذشته آورده شده است. امیدوارم که انتشار این بخش از پژوهش های شخصی اینجانب که در نشریات علمی و بین المللی نیز در دست چاپ قرار گرفته است، برای علاقه مندان در حوزه ی مطالعات تغییر اقلیم و رخداد های حدی دمایی مفید واقع شود. هم چنین برای ورود به بحث امواج گرمایی و چگونگی تعیین و تعریف آستانه برای استخراج این نوع مخاطره دمایی در حوزه ی مطالعاتی در گستره ی ایران، مقدمه ای فراهم شده است. بسیار خوشحال خواهم شد که دوستان و علاقه مندان به موضوع مورد پژوهش، نظرات و سوالات خویش را برای اینجانب عنوان نمایند تا حتی روزنه ای بر آشکارسازی این قسمت از مطالعات اقلیمی گشوده و افزون گردد.

رخداد امواج گرمایی در ایران:

در دهه های اخیر با توجه به گزارشهای هیأت بینالدول تغییر اقلیم IPCC، موجهای گرمایی در مقیاس منطقه ای و جهانی افزایش یافتهاند. به عبارتی این مخاطره محیطی در حال افزایش است و در آینده نیز تکرار میشوند. تاکنون هرچند کوششهای گسترده ای جهت اضافه کردن جزییات و ویژگیهای مختلفی، برای تعریف موج گرما انجام شده است ولی متأسفانه فقط تعریف موج گرما را پیچیده تر ساخته است. میxadتوان گفت نخستین گام در جهت کنترل یا دست کم کاهش آسیبxadهای ناشی از این دسته از پدیدهxadهای جوی، تعریف، شناخت و شناسایی ویژگیxadهای آنها با روشهای علمی است. چنانکه در یک دسته بندی کلی میتوان تعاریف موج گرما را، در دو گروه جای داد. دستهxad ی اول که در آن پژوهشگران، آستانه های عددی و مطلق را برای تعریف موج گرما ارائه میدهند. بنابراین در این دسته پژوهشها، در کشورهای مختلف آستانه های عددی متفاوتی برای موج گرما معرفی شده است. دستهxad ی دوم پژوهشهایی است که با دیدگاهی جامع، موج گرما را بر پایهxadی آستانه های نسبی و صدکxadها تعریف کردهاند. از آنجایی که استفاده از آستانه های عددی مطلق برای کشوری پهناور و دارای توپوگرافی متنوع همچون ایران مناسب نمیباشد و همچنین این تعاریف مختص به مقیاس محلی و جغرافیایی میباشد و نتایج بر گرفته از آن، قابل مقایسه با سایر پژوهشها در مقیاس جهانی نمیباشد، لذا در این پژوهش سعی شده است از رویکردهای مشخص، آستانه های معین و تعریف جامع تیم بینالمللی کارشناسی تغییر اقلیم، برای شناسایی دوره های رخداد امواج گرمایی استفاده شود.بنابراین در پژوهش پیش روی علاوه بر تاکید بر عمومیت و جامعیت آستانه های تعریف شده در استخراج امواج گرمایی و جنبهxad ی آینده نگری نیز مورد توجه خاص قرار دارد، چرا که شناختی جامع از چگونگی تغییرات در ویژگیهای رخداد امواج گرمایی تحت تأثیر شرایط تغییر اقلیم و روند گرمایش جهانی، میتواند دورنمایی بسیار مناسب و مفید را برای سیاست گذاران و مسئولین بخشهای مختلف محیطی و انسانی در قالب مدیریت بحران فراهم نماید.بطور کل در تعریف و شناسایی دوره های رخداد امواج گرمایی بایستی دو ویژگی اصلی یک موج گرما شامل تداوم روزانه و سپس آستانه دمایی را برای تمایز بین یک موج گرما با شاخص حدی روز داغ مد نظر قرار داد، چنانکه در این پژوهش اگر دمای حداکثر روزانه ایستگاهی برای دوره ای با حداقل سه روز متوالی و بیشتر، بالاتر از آستانه های صدکی 90، 95، 98 و یا 99 باشد، به عنوان رخداد یک دوره موج گرما در نظر گرفته شده است، که چکیده ی در حال انتشار این بخش از دستاورد های حاصله به شرح زیر آورده شده است:

چکیده انگلیسی:

Spatial-temporal analysis of Heat Waves in Iran over the last three decades

The purpose of this research is to analyze heat waves characteristics in the warm period of the year as a climatic hazard in Iran. In this study, the daily maximum temperature is taken at 44 synoptic stations during the period 1981-2010. These temperature values were used to extract the intensity, frequency and duration of heat waves using percentile thresholds of 90, 95 and 98. The results showed that the average of heat waves intensity is added between 3 to 4 °C during summer more than spring. During spring and summer seasons, the most intense of heat waves is occurred on the southern coasts of Iran and the most frequency of heat waves is occurred in the Zagros Mountains and eastern scattered mountainous of Iran. On average, the heat waves frequency is added about 4 more heat waves during summer than spring. Furthermore, the seasonal average of the most duration of heat waves about 10 to 16 consecutive days has occurred in the southeastern of Iran. Generally, in the higher percentile thresholds heat waves frequency is reduced but the intensity and duration are increased.

چکیده زبان فارسی:

شناسایی و تشریح ویژگی های زمانی-مکانی امواج گرمایی در ایران طی سه دهه ی اخیر

هدف از انجام این پژوهش شناسایی وضع موجود ویژگیxadهای امواج گرمایی ایران در دورهxad گرم سال به عنوان یک مخاطرهxad حدی اقلیمی شامل: تحلیل شدت، فراوانی و تداوم آن است. بنابراین برای انجام این پژوهش، پس از تهیه و آماده سازی سری زمانی ماهانه دادهxadxadهای بیشینه دمای روزانهxad 44 ایستگاه سینوپتیک ایران طی بازهxad زمانی 1981 تا 2010، از 3 آستانه بر پایهxad صدکxadهای 90، 95 و 98 جهت شناسایی و تحلیل ویژگیxadهای امواج گرمایی استفاده گردید. یافتهxad های حاصل از پژوهش نشان داد که بر ارزش میانگین شدت امواج گرمایی فصل تابستان نسبت به فصل بهار، نزدیک به 3 تا 4 درجه سلسیوس افزوده میxadشود و در دورهxad گرم سال شدیدترین امواج گرمایی در سواحل نیمهxad جنوبی ایران رخ میxadدهد. از لحاظ پراکنش فضایی رخداد فراوانی امواج گرمایی، بر روی عرضxadهای میانی ایران و مخصوصاً در ارتفاعات رشته کوهxadهای زاگرس و سپس در نواحی کوهستانی پراکنده شرقی ایران، به حداکثر میxadرسد. بطور متوسط در فصل تابستان، رخداد فراوانی امواج گرمایی در حدود 4 موج نسبت به فصل بهار افزوده میxadشود. همچنین بلندمدتترین امواج گرمایی با تداوم حدود 10 تا 16 روز پیاپی در نیمهxad جنوب شرقی ایران و بر اساس آستانه صدکی 98 رخ داده است. به عبارتی در آستانهxad های صدکی بالاتر از فراوانی رخداد امواج گرمایی کاسته شده ولی بر شدت و تداوم آن افزوده میxadشود.

Reference:

https://jnec.ut.ac.ir/

Topic Categories: Heat Waves (امواج گرمایی)، Climate Change (تغییر اقلیم)